Phân biệt thiếu máu - thiếu máu thiếu sắt khi mang thai
Theo điều tra của Viện Dinh dưỡng quốc gia năm 2015 cho thấy 32,8% phụ nữ mang thai tại Việt Nam thiếu máu, trong đó chỉ có 54,3% các trường hợp là thiếu máu thiếu sắt. Như vậy, không phải tất cả các trường hợp thiếu máu là do thiếu sắt.
[toc]
1. Thiếu máu
Thiếu máu là sự giảm sút khối lượng hồng cầu trong hệ thống tuần hoàn. Chẩn đoán thiếu máu khi kết quả xét nghiệm máu cho thấy Hemoglobin (Hb) < 11g/dl hoặc Hematocrit <33%.
Nguyên nhân gây thiếu máu:
1. Mất máu: trấn thương, bệnh (nhiễm ký sinh trùng, trĩ, xuất huyết tiêu hóa)
2. Giảm sản xuất hồng cầu do:
Thiếu “nguyên liệu” tạo máu: sắt, các khoáng chất, protein và vitamin nhóm B.
Ức chế tủy xương
Thiếu/giảm đáp ứng với erythropoietin
3. Tăng phá hủy hồng cầu, tan máu
Như vậy, thiếu máu có thể bao gồm rất nhiều nguyên nhân. Thiếu máu do thiếu sắt chỉ là một trong số các nguyên nhân đó mà thôi. Tùy thuộc vào nguyên nhân thiếu máu là gì mà sẽ có phương pháp điều trị phù hợp.
Thiếu máu do thiếu sắt: cần bổ sung thêm sắt, do thiếu Vitamin nhóm B thì cần bổ sung Vitamin nhóm B (vitamin B12, acid folic)…
2. Thiếu máu thiếu sắt
Chẩn đoán thiếu máu thiếu sắt
Tổng phân tích tế bào máu cho thấy có thiếu máu hồng cầu nhỏ nhược sắc và xét nghiệm máu cho kết quả đồng thời 2 thông số:
- Hemoglobin (Hb) < 11g/dl
- Ferritin huyết thanh< 30ng/ml
Nhu cầu về sắt tăng cao trong khi mang thai, nếu không được bổ sung sắt phù hợp thì mẹ bầu rất dễ bị thiếu máu thiếu sắt. Khoảng 15% đến 25% các trường hợp mang thai bị thiếu máu thiếu sắt.
Những yếu tố chính liên quan tới thiếu máu thiếu sắt
Chế độ ăn uống nghèo nàn/mất cân bằng, nghén nặng, thiếu Vitamin C.. ⇒ Giảm lượng sắt đưa vào cơ thể
Giảm độ toan dịch vị (sốt, nhiễm khuẩn, đi lỏng, đói ăn, suy nhược…) ⇒ Giảm hấp thụ sắt
Đa thai, có thai lại quá nhanh (khoảng cách giữa 2 lần đẻ dưới 2 năm), đẻ nhiều lần (trên 4 lần), chảy máu trong lần mang thai trước đó,... ⇒ Nhu cầu sắt tăng bất thường
Thiếu máu thiếu sắt gây nguy hại gì?
Với mẹ:
Mẹ